De geologische kant van het verhaal.

Als ze een bouwput diep uitgraven krijg je de gelegenheid een wandprofiel te schaven en daardoor een mooi beeld van de geologische opbouw van het gebied te voorschijn te laten komen.

 
Als een natuurlijk schilderij komt de formatie van de sedimenten zand en klei te voorschijn.

Een dikke laag zwarte grond, een dun laagje zand boven gevolgd door een dikke laag klei, die weer gevolgd wordt door een dikke zandlaag.

Alle  sedimenten zijn hier opgebracht door overstroming van de rivier de  Maas.
Klei gedurende een rustige stroming en zand in een periode van onstuimige stroming. Klei kan alleen daar bezinken waar de stroming van het water rustig is. Zand bevat grovere en zwaardere korrels en kan alleen bezinken daar waar de stroomsnelheid van het water groter is.

Onderaan het profiel op ongeveer 2,50 meter diepte komt het grondwater al tevoorschijn. De kleilaag is ongeveer 1,20 meter dik.

Wanneer die lagen gevormd zijn is nog niet bekend. Misschien kunnen geologen hier berekeningen en hun meningen  op los laten. Wat de kleilaag betreft; als er per jaar een millimeter klei is afgezet dan doet de natuur er 1200 jaar over om een laag van 120 cm af te zetten.

Tegen de muur op het blauwe zeil  is houtwerk aangebracht. De horizontale lat bevindt zich precies op 14.85 boven NAP. Rechts bevond zich de waterput. Kunnen we hier spreken van een stroomrug of heeft er duinvorming plaats gevonden. Naar alle windstreken loopt het gebied hier af. Een gegeven is dat kerken, kapellen en heiligdommen altijd op de hoogste plek in de omgeving werden gebouwd zo ook hier ter plaatse. Dit had ongetwijfeld ook te maken met het begraven in en later rondom de kerk.

 
 
 
Op de plaats waar de boomstamput heeft gezeten kreeg ik de gelegenheid om ook een profiel te steken zodat de ingraafkuil voor het destijds plaatsen van de uitgeholde boomstam mooi naar voren kwam. Men heeft dwars door de sedimentlagen heen gegraven. Hopelijk staan er nu geologen op die mij kunnen helpen met de interpretatie van deze grondlagen die over het hele gebied, al dan niet verstoord, te voorschijn zijn gekomen.

Dick Reijnen,

foto's Dick Reijnen

Op 13 en 14 juli een boomstamput opgegraven

Het karwei is geklaard de put ligt in 6 delen op de kant.

Later zijn de delen hout met een kruiwagen naar ons adres vervoerd en ter plaatse met de tuinslang schoon gespoten.

Opvallend was dat zich op het grootste deel van het hout nog de schors van de eikenboom bevond.

De volgende dag werd de put op het grasveld in elkaar gezet. Dit was gemakkelijk omdat alle 6 delen met spijkerjes gemarkeerd waren.

Materiaal: eiken hout

Dikte van de planken aan de onderzijde  5/6 cm.

 Kenmerken: onderaan rondom naar binnen afgeschuind.

Alle planken lijkenbaan beide zijde afgeschuind zodat ze goed tegen elkaar passen.

Waarschijnlijk heeft er een constructie van wilgentenen of touw omheen gezeten om de boel bij elkaar te houden. Het kan ook zijn dat de eikenboom in tweexebn gezaagd is en dat die delen uitgehold zijn en daarna tegen elkaar gezet. In de loop van eeuwen kan de boom op een natuurlijke wijze gespleten zijn. Dit moet nog onderzocht worden.

De ouderdom kan ook door dendrochronlogisch onderzoek vastgesteld worden.

Naar aanleiding van het aardewerk kan volgens mij de put gedateerd worden in de vroege middeleeuwen, ook dit wordt nog nader onderzocht.

Voor het behoud van de put is het belangrijk dat het hout op een juiste manier geconserveerd wordt. De beste methode is vriesdrogen. Dit is echter een landurig proces (3 maanden) en brengt erg veel kosten met zich mee. een andere methode is impregneren met methylacrylaat. Daarnaast zijn er nog een aantal goedkopere methodes, o.a. langzaam op een overdekte plek laten drogen en met tussenpozen nat spuiten. Men beraadt zich hier nog over.

De put wacht een goede bestemming n.l. het MUSEUM GEMEENTE BOXMEER (klik s.v.p. erop)

In dit museum zijn op dit moment talrijke archeologische vondsten uit de Gemeente Boxmeer te bewonderen.

Dick Reijnen

 
Op 13 en 14 juli een boomstamput opgegraven. Vervolg van deel III

De kraanmachinist schoot ons te hulp.

Na een paar happen met de bak was alle grond voor de put verwijderd, zodat de put van boven tot onder zichtbaar werd. Hierdoor werd het mogelijk om 1 plank makkelijk ertussen uit te halen. Daarna was het een fluitje van een cent en volgde de rest van de stukken hout spoedig.

Met dank aan Gebr. van den Broek Wijchen. klik op Gebr van den Broek.

Opmerking: van instortingsgevaar was geen sprake omdat achter de put over de hele lengte van de fundering van het erachter gelegen huis van Bastiaans een damwand van beton was gemaakt die 7,50 meter diep reikte. Indien dit niet het geval was geweest was het een behoorlijke riskante onderneming geweest , die kan ik niemand zou aanbevelen. Een buitenkansje dus.

 
Het karwei was snel voor elkaar. 

 Hugo

Het karwei zit erop, de put ligt in zes delen op de kant.

klik op WATERPUT (voor een video-opname)

Klik op WATERPUT

Klik op WATERPUT

Dick Reijnen, foto's en video Hugo Reijnen

Op 13 en 14 juli een boomstamput opgegraven.

vervolg van deel II

Een boomstamput is een oud type waterput dat tot 1250 in gebruik was. Hierbij werd een uitgeholde boomstam, gewoonlijk van een eik, in de grond gegraven.De boomstamput was gewoonlijk enkele meters diep. Dank zij het gebruikte materiaal kan men de ouderdom van een dergelijke put, met behulp van dendrochronologie, gemakkelijk bepalen.

Op 14 juli trokken mijn zoon Hugo en ik gewapend met een schop en een emmer naar de bewuste plek om de waterput eruit te halen. Ron Fierst van het Museum Gemeente Boxmeer werd ook om hulp gevraagd. Eerst werd het water uit de put geschept zodat het werk in de put wat gemakkelijker werd. De zuigkracht van het zand in de put was enorm zodat ik met de grootste moeite steeds weer mijn laarzen uit het zand moest trekken. De planken heb ik gemarkeerd met spijkertjes. De eerste plank, 1 spijkertje, het volgende stuk 2 spijkertjes enz., met de bedoeling om later de put makkelijker in elkaar te kunnen zetten.

    
  foto's Hugo Reijnen

Toen de onderkant van de put bereikt was konden het hout geborgen worden althans dat dachten we.

De planken stonden zo vast in het water en het zand dat dit met geen mogelijkheid ging. Bovendien, zoals later zou blijken, waren alle stukken aan de zijkanten bij productie van de put in het verre verleden, zo afgeschuind dat ze min of meer klem stonden en alleen naar de buitenkant toe verwijderd konden worden. Dit ging dus niet omdat de hele put door zand was omgeven. Dan maar graven met de schop. Hier was echter geen beginnen aan. Om op te schieten. Een Heidens karwei. De redding was een graafmachine die een eind verderop bezig was.

 
Kort overleg……………….. zou de kraanmachinist willen helpen?????

wordt vervolgd

Dick Reijnen. foto's Hugo Reijnen

vervolg deel I

De sporen vervaagden op een bepaalde diepte. Er was geen reden om aan te nemen dat er meer onder zat.

 
Dit zou bij de volgende inspectie van het terrein wel anders blijken.

Op 13 juli was dit deel van het terrein weer dieper uitgegraven. Automatisch loop je dan even langs alle wanden om te kijken of er nog sporen zitten. Op de plaats van de waterput kwam een raar spoor te voorschijn.

In de rechthoek  zie je de sporen van het ronde uitgegraven gat dat beschreven is in deel I de uitgegraven ronde grijze verkleuring.

Bij nadere inspectie van dit spoor stuitte ik op dieper gelegen resten hout. Het werd duidelijk dat we hier te maken hadden met de sporen van een houten waterput. Bij het schaven en verdiepen van eerder gegraven ronden plek kwam er een duidelijk rond spoor tevoorschijn.

    klik voor een vergroting.

De sporen deden het vermoeden van de aanwezigheid van een waterput bevestigen.

Het grote ronde spoor zijn de resten van een boomstamwaterput waarvan al het hout dat zich boven het grondwater bevindt in de loop van meer dan 10 eeuwen verrot is. Alles wat zich in het grondwater bevindt blijft nagenoeg goed geconserveerd hetgeen een dag later zou blijken.

  De waterput komt tevoorschijn.

Het valt niet mee om de bodem van een dergelijke waterput te bereiken omdat het grondwater op een bepaalde diepte met een zulke kracht opborrelt dat de put weer binnen de korste keren vol water staat. In een eerder artikel over waterputten is al aangegeven dat deze putten vaak gemaakt werden op wateraders die diep in de grond liepen en steeds voor een stuwing zorgde zodat de put vol water bleef. Deze wateraders werden opgespoord met een wichelroede. Dit principe past men in de huidige tijd ook nog toe. 

De vondsten uit deze put bestonden uit aardewerkscherven, stukken verroest en aangekoekt ijzer en een bikkel die gemerkt was met een VI. Een bikkel werd gebruikt bij het bikkelspel.

Bikkelspel. voor meer info klik op Bikkelspel.

Verklaring:

Een boomstamput is een oud type waterput dat tot 1250 in gebruik was. Hierbij werd een uitgeholde boomstam, gewoonlijk van een eik, in de grond gegraven.De boomstamput was gewoonlijk enkele meters diep. Dank zij het gebruikte materiaal kan men de ouderdom van een dergelijke put, met behulp van dendrochronologie, gemakkelijk bepalen.

De volgende dag 14 juli zou geprobeerd worden de put te bergen.

Wordt vervolgd:

Dick Reijnen

Op 11/13/14 juli een waterput opgegraven op de plek van de nieuwbouw t.o.v de St. Petrusbasiliek te Boxmeer; een verslag  in 6 delen.

Op vrijdag 9 juli werd de opgravingscampagne "Kerckenzight" Centrum Boxmeer door de archeologen van het ARC-Groningen, afgesloten.

Janssen Bouw BV  gaf het advies alles zo achter te laten, met de gedachte snel te kunnen beginnen met de werkzaamheden. Dit gebeurde dan ook spoedig. Alle grond moest gezeefd worden om de puinresten te scheiden van het zand. Alles werd afgevoerd. Deze klus nam 7 werkdagen in beslag.

Als amateur-archeoloog houd je de graafwerkzaamheden na een opgraving nauwlettend in de gaten en door de zeefwerkzaamheden krijg je de kans om nog vondsten te doen.  De graafmachines graven het hele terrein 250 cm diep uit wat soms nog verrassende sporen oplevert. De archeologen zijn gebonden aan een bepaalde opgravingstijd en kunnen daardoor niet altijd de putten verdiepen tot een niveau  waar zeker geen sporen meer zitten. Ook zij moeten dus een bewuste keuze maken.

Zo ook met het voorste oostelijk gedeelte van de eerste opgravingsput. Daar was ter plaatse de grond verstoord door eertijds aangelegde kelders onder de woonhuizen. Deze waren bij de sloop uitgegraven en weer dichtgestort met verrommeld zand en bouwafval. Van sporen is er dan geen sprake meer. Dit was ook het geval met de strook gond langs de Steenstraat waar ook kelders gezeten hebben. Daar opgraven is dan zonde van de tijd en van de kosten.

Als amateur archeoloog hoop je nog altijd wat te vinden. Nu ook.

Net buiten  de plek waar de 1ste opgravingput gegraven werd kwam een ronde grijze plek te voorschijn.

Onder de grijze plek, zie cirkel midden op de foto, werd door de archeologen een waterput uit de 8ste eeuw gevonden met een haarspeld en mooie stukken aardewerk.

Haarspeld en aardewerk uit de eerste boomstamput, gedateerd  8ste eeuw. Klik erop voor een vergroting. Foto's  L. de Jong van ARC-Groningen.

Op de plek van de kleine cirkel rechtsboven, net buiten de plek van de opgravingsput werd door oplettenheid van ondergetekende later  nog een waterput aangetroffen.

Het vinden van die ronde grijze plek was alleen mogelijk nadat de graafmachine ter plaatse de grond met een meter verdiept had.

 
De bewuste plek kwam na graafwerkzaamheden van de kraan op 11 juli 2011  te voorschijn.

De grijze plek werd geschaafd en verdiept. Hierbij kwamen allerlei aardewerk scherfjes te voorschijn. Op enige diepte hield de grijze plek op en stuitte ik op geel zand. Einde verhaal dacht ik toen nog.

De sporen vervaagden op een bepaalde diepte. Er was geen reden om aan te nemen dat er meer onder zat.

Wordt vervolgd.

Dick Reijnen

Voorlopig overzicht van de gevonden munten op het opgravingsterrein.

  
1 halve Jager van de stad Groningen1593(zilver)

1 Albus Keulen(zilver) 1587 vz: RVDOL II RO IM S AV /  KZ: MO NO CIVI COLON 87

1 halve Jager van de stad Grongingen1593(zilver) MONETA.NOVA.AR:GRONINGENSIS, Dwarsbalkschild op kort kruis waaronder het jaartal 1593. SIT.NOMEN.DOMINI.BENEDICTVM

1 Oord (koper)1631

8 Heller stuk(zilver) van Jxfclich en Berg uit 1649.Vz: CVSVS DVSSELDORP 1649 (geslagen te Dusseldorp)
Kz:  NVMMVS IVLIACEN ( geld van Jxfclich )

1 Duit (koper)Fricir 1652 Reckheim imitatie

1 Oord(koper) 1613/1713?

1 Duit (koper)Roermond RM 1679

1 Duit (koper)Roermond RM zj

1 Duit (koper)Hollandia 1702

1 Duit(koper) Gelria 1705

1 Duit (koper)Transisulania 1729

1 stuber(billon) 1744, Monogram en
CHUR COLN LANDT MUNTZ 1744

1 Halve Stuber(koper) 1794

1 Pfenning (koper)1829 (360 einen thaler)

1 Albus Keulen 1587

————————————————————–

Een 8 Kantige medaille :

 Noch 1866 sollen die xf6sterreichischen Soldaten im Deutschen Krieg achteckige (!) Medaillen mit der Inschrift

x84Heilige Drei Kxf6nige Caspar, Melchior, Balthasar bittet fxfcr uns jetzt und in der Sterbestundex93 bei sich getragen haben.

———————————————————————

Een aanvulling volgt:

Dick Reijnen

 
 
De laatste loodjes.

Kijk voor het hele verslag bij juni en juli 2011, rechtsboven!!!!!!

 
Archeoloog Brand Klooster kijkt bedenkelijk, nog een dag te gaan en nog zoveel sporen.

Op donderdag 30 juni werd besloten om het zuidelijke deel van  vlak 2, dat nog bijna alleen maar bestond uit oude funderingsresten, nog een keer op te graven. Men wilde nog een kijkje nemen onder het deel met de funderingsresten. Er was haast geboden want er bleef nog maar 1 dag over om alles te onderzoeken. Er kwamen op een aanzienlijke diepte nog een flink aantal sporen te voorschijn waaronder enkel waterputten. Op vrijdag ging men spoorslags aan het werk. Uiteindelijk lukte het om alles in te meten, in te tekenen en op te graven binnen de gestelde termijn. Dit kon omdat de sporen weinig tot niets aan vondsten opleverden. Een troost; het hele terrein kon achtergelaten worden zoals het erbij lag. De aannemer zal het terrein weer op orde brengen.

  de archeologen blazen de aftocht

 
De rust is teruggekeerd, alleen de jonge kraai blijft achter. Hij hield de archeologen gedurende de hele campagne gezelschap. Het waren 2 interessante weken met verrassende resultaten  en het waren vooral ook gezellige weken. Wij wachten vol spanning het opgravingsverslag af. 
Met dank aan de archeologen van het ARC- Groningen.

In het MUSEUM GEMEENTE BOXMEER zijn de vondsten van ondergetekende tentoongesteld. U ziet een overzicht van 45 jaar archeologie in de Gemeente Boxmeer.

Klik op MUSEUM

Gegroet, Dick Reijnen

 
Het laatste opgravingsvlak is open gelegd.

De vondst van een maalsteen.

In het derde opgravingsvlak werden de funderingen van oude gebouwen bloot gelegd die aansluiten op eerder gevonden funderingen. Ook in dit vlak kwamen  weer waterputten en beerputten te voorschijn.

Een impressie:

 het vlak vanuit het westen gezien

 het vlak vanuit het oosten gezien

 beerputten en waterputten worden zichtbaar gemaakt

 een waterput

 een beerput

 detectoronderzoek op de stort

 onderzoek en tekenen van de beerput

 de afvalput gecoupeerd, een maalsteen wordt zichtbaar

 de maalsteen nader verklaard, klik op MAALSTEEN

 Jan Hutten en Dick Reijnen helpen een handje.

De geschiedenis van de kern van Boxmeer, rondom de St. Petrusbasiliek,  kan met 400 jaar vervroegd worden, door een bijzondere vondst in de eerste week van de opgraving.

Vervolg van deel VII. Klik op ook op juni rechtsboven(blauw) voor het hele verslag over deze opgraving vanaf deel I

Onverwachts was de vondst van een houten waterput.

De eikenhouten restanten van de waterput kwamen onder een donker grijze verkleuring  te voorschijn op een diepte van 2,5 meter beneden het maaiveld; daar waar de grove eikenhouten planken(stukken gekapte boomstammen) in het grondwater zaten, zijn deze goed bewaard gebleven. Alles wat zich boven het grondwater bevond is in de loop de eeuwen verdwenen en heeft zijn sporen achtergelaten in donkere grijze verkleuringen. Het blijkt dat er voor de houtverbindingen  houten deuvels zijn gebruikt. Er zijn er een aantal gevonden. Een deuvel zat nog tussen 2 planken en was ongeveer 15 cm lang.

Vorige week schreef ik dat de vondsten uit deze bijzondere  waterput waarschijnlijk dateren uit de vroege Middeleeuwen, de Frankische tijd, die verdeeld kan worden in een Merovingische en Karolingische periode. Indien het deze  periode betreft, is dit voor de ontstaansgeschiedenis van Boxmeer van groot belang.

De  waterput gaf  een prachtig versierde aardewerk scherf met kerf- en stempelindrukken prijs. Zeer verrassend was de vondst van een bronzen haarnaald (voorbeeld).  Deze  haarnaald kan door zijn specifieke vorm uitsluitsel geven over de preciese ouderdom van de waterput. Het blijft gissen maar t.z.t. zal dit blijken een na uitgebreid onderzoek van de vondsten.

Intussen is, na uitgebreid onderzoek door de specialisten van het ARC vast komen te staan dat de haarnaald en het aardewerk te dateren zijn in een periode tussen 740 en 820 na Chr., de Karolingische tijd.

Daarmee is tevens ook de waterput gedateerd. Uit andere donkere grijze plekken kwam ook aardewerk uit die tijd tevoorschijn.

Waar waterputten zijn, is ook bewoning!!!!

Hiermee is bewezen dat de kern van Boxmeer op de hooggelegen plek bij de St. Petrusbasiliek reeds in de 8e eeuw bewoond was en dat er waarschijnlijk ook een Kerkje, Kapel of een Heiligdom heeft gestaan op deze hooggelegen plek.

Een van de eerste archeologische onderzoeken te Boxmeer werd na de Tweede Wereldoorlog uitgevoerd door de archeoloog Glazema en wel op de plaats waar de verwoeste Sint Petrus kerk lag. Men vond resten van een oud zaalkerkje uit de 11e eeuw.

 zaalkerkje uit de 11e eeuw.

In het jaar 2000 is er op het Zand te Boxmeer een Merovingisch grafveld gevonden. Een munt uit een graf is toen gedateerd uit 705 na Chr. ,dus ook de 8e eeuw. Of er een link gelegd kan worden vanuit de bewoning in het gebied bij de St. Petrusbasiliek en dit grafveld op het Zand , is gissen, het kan zeer wel mogelijk zijn. 

Wij wachten op onderzoek van het eikenhout uit de waterput. Door dendrochronologisch onderzoek kan met bepalen in wel jaar de eik, waarvan de delen van de stam gebruikt zijn, gekapt is.

Er komt t.z.t.  een uitgebreid verslag van deze opgraving .

Een fotoreportage:

 De put tekent zich af op 3 meter diepte.

   de ontdekking

 
Overleg door de archeologen, Brand Klooster, Marcel Botermans en Andrxe9 Pleszynski over de te volgen tactiek bij opgraving van de waterput.  

 de put ligt op de kant voor verder onderzoek, geen last meer van grondwater!!

 
  enkele bijzondere vondsten kwamen tevoorschijn

 2 planken met een houtverbinding doormiddel van  een deuvel 

 stuk plank(boomstam) met houten deuvel

 2 stukken hout met verbindingsgaten (pen gat)

 met deze stukken hout wordt de put gereconstrueerd.

 de bijzondere aardewerk scherf uit de Karolingische Tijd

 de gave bronzen Karolingische haarnaald

Op de bovenzijde van de haarnaald bevond zich een roestklomp. Met behulp van rxf6ntgenstralen kan met zien hoe de versiering van de naald eruit ziet. Heel bijzonder. De haarnaald wordt gerestaureerd en zal t.z.t. hopelijk een topstuk zijn in het nieuwe Museum Gemeente Boxmeer.

Inmiddels is er onderzoek gedaan. Het blijkt dat het bovenste deel van de haarnaald bestaat uit een lepelvorm, typisch voor de Karolingische periode.

Foto's en reportage,

Dick Reijnen, met dank de archeologen van het  ARC.